Hipoteka

Wszystko o hipotece

• Start
• Archiwum
• Kontakt
• Mapa strony

Hipoteka przymusowa

Hipoteka przymusowa została uregulowana jako jedne z rodzajów hipoteki w rozdziale 3 działu II w art. 109 – 112 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Hipoteka przymusowa w znacznej mierze pełni rolę szczególnego środka egzekucyjnego w szerokim znaczeniu, którego celem jest zabezpieczenie realizacji wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym, a także w wypadkach (przewidzianych w przepisach odrębnych) określonych należności publicznoprawnych przez obciążenie wszystkich nieruchomości stanowiących własność dłużnika. Wpis do księgi wieczystej ma charakter konstytutywny, a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych ze względu na naturę hipoteki przymusowej nie osłania rozporządzeń wierzytelnością zabezpieczoną hipoteką przymusową.

Przymusowy charakter tego obciążenia wyraża się w tym, że jego podstawą i tytułem ustanowienia nie jest ani umowa, ani jednostronne oświadczenie woli właściciela nieruchomości, lecz sam tylko wniosek wierzyciela i określony w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym tytuł wykonawczy, stwierdzający wierzytelność, będący aktem władzy państwowej. Zatem skoro do wpisu hipoteki przymusowej nie trzeba zgody właściciela,, ponieważ nie może on sprzeciwić się skuteczności obciążeniu nieruchomości, to przymusowy charakter tego rodzaju hipoteki jest oczywisty. Chociaż postępowanie o wpis hipoteki przymusowej toczy się według przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, a nie według przepisów uregulowanych w części drugiej kodeksu postępowania cywilnego, to jednak powinno być traktowane jak postępowanie egzekucyjne, w związku, z czym zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu, w którym został wydany tytuł egzekucyjny, rozciąga się także na postępowanie dotyczące wpisu hipoteki przymusowej. Jedynym organem w postępowaniu o wpis hipoteki przymusowej do księgi wieczystej jest sąd rejonowy prowadzący księgę wieczystą.

Hipoteka przymusowa nie może być wpisana wówczas, gdy dłużnik utracił już prawo własności (wieczystego użytkowania) nieruchomości. Kwestią decydującą jest stan prawny nieruchomości w chwili dokonania wpisu, a nie w chwili złożenia wniosku, a to dlatego, że skutek wsteczny wpisu od chwili złożenia wniosku o jego dokonanie o czym mówi art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece związany jest tylko z takim wpisem, który jest dopuszczalny w chwili jego dokonania, a nie w chwili złożenia wniosku.

Wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, na podstawie tego tytułu może uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika. Jest to definicja hipoteki przymusowej zawarta w art. 109 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, która określa zarówno przesłanki ustanowienia, jak i przedmiot obciążenia. Przedmiotem hipoteki przymusowej mogą być tylko nieruchomości, również część ułamkowa, jeżeli stanowi udział współwłaściciela, użytkowanie wieczyste wraz z budynkami i urządzeniami na użytkowanym terenie stanowiącym własność użytkownika wieczystego, a także praw, do których stosuje się odpowiednio przepisy o hipotece na nieruchomości (art. 65 ust. 5), a mianowicie prawo do domku jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej i wierzytelność zabezpieczona hipoteką. Określenie, że hipoteka przymusowa obciąża wszystkie nieruchomości dłużnika, nie oznacza hipoteki generalnej ani łącznej, lecz wskazuje jedynie przedmiot obciążenia. Jeżeli brak jest wskazówki co do rodzaju obciążenia należy przyjąć, że jest to obciążenie pro rata parte. Nakłada to na wierzyciela obowiązek wskazania we wniosku sposobu podziału obciążenia poszczególnych nieruchomości.

W myśl art. 109 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, jeżeli nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa, hipotekę przymusową na takiej nieruchomości można ustanowić jedynie w wypadkach przewidzianych w przepisach ustawowych. Przykładem może tu być art. 26 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , który przewiduje dopuszczalność obciążenia hipoteką nieruchomości dłużnika, zalegającego z opłatą należności z tytułu składek, również wtedy, gdy dłużnikiem jest państwowa jednostka organizacyjna, nie będąca jednostką budżetową, a więc zakład budżetowy lub gospodarstwo pomocnicze jednostek budżetowych jako jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych – art. 5 pkt 1 ustawy o finansach publicznych . W tych przypadkach może chodzić tylko o nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, bowiem wymienione wyżej jednostki nie posiadają osobowości prawnej, wobec czego podmiotem własności nieruchomości oddanych im do korzystania jest Skarb Państwa.

Przymusowy charakter tego rodzaju hipoteki decyduje o sposobie jej ustanowienia, której następuje w drodze orzeczenia sądowego (wpisu) na jednostronny wniosek wierzyciela, na podstawie: albo określonego w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym tytułu egzekucyjnego stwierdzającego wierzytelność, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności (tytułu wykonawczego), albo nieprawomocnego orzeczenia lub tymczasowego zarządzenia sądu, postanowienia prokuratora oraz w wypadkach przewidzianych w przepisach odrębnych na podstawie decyzji, chociażby decyzja nie była ostateczna, albo zarządzenia zabezpieczenia dokonanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (które znajdują się w części drugiej kodeksu postępowania cywilnego).

Na mocy szczególnych przepisów prawa bankowego tzw. bankowe tytuły egzekucyjne stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej po nadaniu przez sąd klauzuli wykonalności.

Tytułem wykonawczym stwierdzającym wierzytelność, na podstawie którego można uzyskać hipotekę przymusową, jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, o czym mówi art. 776 kodeksu postępowania cywilnego. Postanowienia dotyczące tytułów egzekucyjnych i wykonawczych zawarte są w kodeksie postępowania cywilnego w dziale II tytułu I części drugiej, a objęte są art. 776 – 796. Tytułowi egzekucyjnemu pochodzącemu od sądu nadaje klauzulę wykonalności sąd pierwszej instancji, w którym toczy się sprawa. Sąd drugiej instancji nadaje klauzulę dopóty, dopóki akta sprawy znajdują się w tym sądzie. Organem właściwym do rozpoznania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Najwyższego jest sąd pierwszej instancji. Tytułom egzekucyjnym nie pochodzącym od sądu klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika. Jeżeli ustalenie tej właściwości jest niemożliwe, klauzulę nadaje sąd rejonowy, w którego okręgu będzie wszczęta egzekucja, a jeżeli wierzyciel zamierza wszcząć egzekucję za granicą – sąd rejonowy, w którego okręgu tytuł został sporządzony. Nakazowi zapłaty klauzulę wykonalności nadaje sąd, który ów nakaz wydał. Wyrokowi sądu polubownego lub ugodzie zawartej przed taki sądem klauzulę wykonalności nadaje sąd, w którym złożone są akta sprawy rozpoznawanej prze sąd polubowny, stosownie do przepisów art. 710 kodeksu postępowania cywilnego.

Klauzula wykonalności powinna zawierać stwierdzenie, że tytuł uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby oznaczenia jej zakresu. W razie, gdy tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądu, klauzulę umieszcza się na wypisie orzeczenia, czyniąc wzmiankę o jej wydaniu na oryginale orzeczenia. W innych przypadkach klauzulę umieszcza się na tytule egzekucyjnym przedstawionym przez strony. Klauzula wykonalności stwierdza, że tytuł uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby oznacza również jej zakres. W przypadku, gdy tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądu, klauzulę umieszcza się na wypisie orzeczenia, a na oryginale orzeczenia zamieszcza się wzmiankę o jej wydaniu, w pozostałych przypadkach umieszcza się klauzulę na tytule egzekucyjnym przedstawionym przez stronę. W celi uzyskania klauzuli wykonalności tytułu pochodzącego od organu administracji państwowej lub sądu szczególnego, który sam nie nadaje klauzuli, w razie potrzeby wierzyciel powinien złożyć do sądu tytuł oraz zaświadczenie wymienionych organów, że podlega on wykonaniu.

Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim po wysłuchaniu małżonka dłużnika, sąd może nadać klauzulę wykonalności także przeciwko małżonkowi, jednak z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnotą majątkową. Na wniosek małżonka dłużnika sąd orzeka również o ograniczeniu lub wyłączeniu możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela z majątku wspólnego. W przypadku przejścia po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu uprawnienia lub obowiązku na inną osobę, sąd nadaje klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, jeżeli przejście to zostanie wykazane urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Za przejściem uprawnień lub obowiązków uważa się również zmiany w prawie rozporządzania mieniem wywołane ustanowieniem zarządcy masy majątkowej, kuratora spadku lub wykonawcy testamentu, jak również wygaśnięciem funkcji tych osób.

W wypadku, gdy egzekucja będzie prowadzona na rzecz kilku osób lub przeciwko kilku osobom albo z kilku składowych części majątku tego samego dłużnika, sąd, oprócz pierwszego tytułu wykonawczego, może wydawać dalsze tytuły, oznaczając cel, któremu mają służyć i ich liczbę porządkową. W razie utraty tytułu wykonawczego, ponowne jego wydanie zamiast utraconego może nastąpić tylko na podstawie postanowienia sądu wydanego po przeprowadzeniu rozprawy. Na ponowne wydanym tytule wykonawczym zamieszcza się wzmiankę o wydaniu go zamiast tytułu pierwotnego. W postępowaniu tym sąd ogranicza badanie do samego faktu utraty tytułu wykonawczego. Na postanowienie sądu co do nadania klauzuli wykonalności przysługuje zażalenie. Zgodnie z treścią art. 777 § 1 pkt 1 – 5 kodeksu postępowania cywilnego tytułami egzekucyjnymi są: - orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem stwierdzająca wierzytelność pieniężną, - wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem, - inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, - akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub uiszczenia innych rzeczy zamiennych, ilościowo w akcie oznaczonych, albo też obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy termin zapłaty, uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany, - akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sum y pieniężnej do wysokości a akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy akt określa warunki, które upoważniają wierzyciela do prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji na podstawie tego aktu o całość lub część roszczenia, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności. W myśl art. 777 § 2 oświadczenie dłużnika, o którym mowa w § 1 kpt. 4 lub 5, może być złożone także w odrębnym akcie notarialnym. Orzeczenie sądu jest prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy albo inny środek zaskarżenia. W przypadku, gdy zaskarżono tylko część orzeczenia, staje się ono prawomocne w części nie zaskarżonej z upływem terminu do zaskarżenia, chyba że sąd drugiej instancji może z urzędu rozpoznać sprawę także w tej części. Prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony są pierwszej instancji, a jeżeli akta sprawy znajdują się w sądzie drugiej instancji – robi to ten sąd.

Natychmiast wykonalne są orzeczenia sądowe, którym sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności albo którym, w przypadkach określonych w kodeksie postępowania cywilnego, przysługuje natychmiastowa wykonywalność z mocy samego prawa. Rygor natychmiastowej wykonalności obowiązuje od chwili ogłoszenia wyroku lub postanowienia, którym go nadano, a w przypadkach, w których ogłoszenia nie było od chwili podpisania sentencji orzeczenia. Natychmiastowa wykonalność wyroku wygasa z chwilą ogłoszenia, a jeżeli nie było ogłoszenia, z chwilą podpisania sentencji orzeczenia zmieniającego albo uchylającego wyrok lub postanowienie o natychmiastowej wykonalności wyroku w takim zakresie, w jakim nastąpiła zmiana albo uchylenie.

Tytułem egzekucyjnym może być również nakaz zapłaty, który ma skutki prawomocnego wyroku, zgodnie z treścią art. 494 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, i na równi z wyrokiem stanowi tytuł egzekucyjny w rozumieniu art. 777 kodeksu postępowania cywilnego, umożliwiając wierzycielowi hipotecznemu zaspokojenie się z nieruchomości według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym, o czym mówi art. 75 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zatem nie ma formalnych przeszkód, żeby wierzytelność hipoteczna została zasądzona nakazem zapłaty.

Innym aktem w rozumieniu art. 777 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania cywilnego, który podlega z mocy ustawy prawo bankowe art. 97 wykonaniu w drodze egzekucji sądowej po nadaniu mu prze sąd klauzuli wykonalności, jest bankowy tytuł egzekucyjny. Tytuł ten może być wystawiony wyłącznie przeciwko osobie, która bezpośrednio z bankiem dokonywała czynności bankowej lub jest dłużnikiem banku z tytułu zabezpieczenia wierzytelności banku wynikającej z czynności bankowej i złożyła pisemne oświadczenie o poddaniu się egzekucji, a także wtedy, gdy roszczenie objęte tytułem wynika bezpośrednio z tej czynności bankowej lub jej zabezpieczenia. Oświadczenie, o którym mowa, powinno określać kwotę, do której dłużnik poddaje się egzekucji wraz z ostatecznym terminem, do którego bank może wystawić bankowy tytuł egzekucyjny. W przypadku, gdy ze względu na charakter czynności bankowej dłużnik nie może sprecyzować w oświadczeniu o poddaniu się egzekucji kwoty świadczenia, wówczas powinien wskazać górną jej wysokość, wyznaczając w ten sposób dopuszczalną granicę egzekucji. W takiej sytuacji hipoteka przymusowa na charakter hipoteki przymusowej kaucyjnej.

Przeciwko osobie trzeciej bankowy tytuł egzekucyjny może być podstawą egzekucji, jeżeli osoba ta przyjmie dług wynikający z czynności bankowej. Jeżeli po dokonaniu tej czynności obowiązek spełnienia świadczenia przeszedł na inne osoby w wyniku spadkobrania albo przekształcenia osoby prawnej lub wtedy, gdy zachodzi potrzeba egzekucji z majątku wspólnego małżonków, to wówczas podstawą egzekucji może być tytuł wykonawczy oparty na bankowym tytule egzekucyjnym zaopatrzonym w sądową klauzulę nadaną przez sąd przeciwko tym osobą, o czym mowa jest w art. 98 prawa bankowego.

Tytuł wykonawczy nie może być wydany przeciwko spółce prawa cywilnego, ponieważ nie posiada ona osobowości prawnej, dlatego podstawą egzekucji wierzytelności banku ze wspólnego majątku wspólników jest tytuł wykonawczy wydany przeciwko wszystkim wspólnikom, zgodnie z art. 778 kodeksu postępowania cywilnego. Trybowi temu nie podlega natomiast wierzytelność nabyta przez bank w drodze przelewu na zabezpieczenie od wierzyciela, nie będącego dłużnikiem banku. Wniosek banku o nadanie klauzuli wykonalności sąd powinien rozpoznać niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia, co zawiera treść art. 7811 kodeksu postępowania cywilnego.

Wśród sądowych tytułów egzekucyjnych wymienionych w art. 777 kodeksu postępowania cywilnego najkorzystniejszy dla wierzycieli jest akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej w terminie określonym w akcie. Zobowiązanie dłużnika może być zamieszczone w umowie o ustanowieniu hipoteki (art. 67 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Wierzyciel dysponujący takim tytułem nie potrzebuje wytaczać procesu o zapłatę długu, ponieważ wspomnianemu aktowi notarialnemu, jako tytułowi egzekucyjnemu, sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika nadaje klauzulę wykonalności, a komornik sądu, w którym położona jest nieruchomość, przeprowadza na wniosek wierzyciela egzekucję.

Tytuły wykonawcze administracyjne, które mogą być podstawą ustanowienia hipoteki przymusowej, określa ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w dziale I zatytułowanym „Przepisy ogólne” rozdziale 3 pt. „Zasady prowadzenia egzekucji” i w dziale IV pt. „Postępowanie zabezpieczające”. Organ egzekucyjny wszczyna egzekucje administracyjną na wniosek wierzyciela i na postawie wystawionego prze niego tytułu wykonawczego sporządzonego według ustalonego wzoru, zawartego w art. 26 § 1, a także dokonuje zabezpieczenia na wniosek wierzyciela i na podstawie wydanego prze niego zarządzenia zabezpieczającego, o którym mówi art. 155a. Zabezpieczenia może być dokonane w przypadkach, w których zezwalają na to przepis odrębne, także przed ustaleniem albo określeniem kwoty należności pieniężnej, jeżeli brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji. Ustanowiona na podstawie takiego tytułu wykonawczego hipoteka przymusowa jest kaucyjną. Ustawa określa treść, która musi zawierać tytuł wykonawczy oraz zarządzenie zabezpieczenia, do którego należy między innymi klauzula organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej. W tytule wykonawczym wymienia się należności pieniężne wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie należności pieniężnej i kosztów egzekucyjnych. Jeżeli egzekucja będzie prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Przejście obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego wymaga wystawienia przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowania go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście obowiązku na następcę prawnego. Organ egzekucyjny dokonuje, po wydaniu zarządzenia, zabezpieczenia należności pieniężnej przez obciążenie nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową, a w przypadku nieruchomości, która nie ma urządzonej księgi wieczystej, przez złożenie dokumentów do zbioru dokumentów. Jeżeli organ egzekucyjny nie jest jednocześnie wierzycielem, obciążenia nieruchomości hipoteką przymusową dokonuje sam wierzyciel, który przed skierowaniem wniosku do sądu o ustawienie hipoteki przymusowej występuje do organu egzekucyjnego o nadanie tytułowi wykonawczemu lub zarządzeniu zabezpieczenia klauzuli o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji lub zarządzenia zabezpieczenia do wykonania.

Szczególny rodzaj hipoteki stanowi hipoteka zabezpieczająca na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami wierzytelności z tytułu nabycia własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie (w sprawach nie zakończonych prze dniem wejścia w życie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami), podlegają one zabezpieczeniu hipotecznemu na użytkowaniu wieczystym gruntów lub wyodrębnionych częściach tych gruntów, które te osoby nabyły. Hipoteka ta powstaje z dniem dokonania wpisu do księgi wieczystej, po bezskutecznym upływie terminu na zaspokojenie wierzytelności, wyznaczonego w stanowiącej podstawę wpisu decyzji wojewody - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, lub zarządu gminy – w przypadku, gdy chodzi o nieruchomości stanowiące własność gminy.

Cechą charakterystyczną tej hipoteki jest natychmiastowa wymagalność zabezpieczonej prze nią wierzytelności w razie dokonania sprzedaży, wydzierżawienia, wynajęcia lub innego odpłatnego udostępnienia obciążonej nieruchomości. Natychmiastowa wymagalność dotyczy tylko części równej korzyściom uzyskanych z takiej umowy. Kolejną charakterystyczna cechą jest to, że wierzytelności zabezpieczone hipoteką podlegają w chwili zapłaty waloryzacji według zasad obowiązujących przy zwrocie wywłaszczonych nieruchomości i nie podlegają oprocentowaniu. W przypadku ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego udział w użytkowaniu wieczystym gruntów oraz udział we współwłasności części wspólnych budynków związanych z prawem własności tego lokalu są wolne od hipoteki. Wierzytelności zabezpieczone hipotecznie wygasają z chwilą: przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę z wyłącznym udziałem Skarbu Państwa oraz wydania rozporządzenia o prywatyzacji bezpośredniej na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 roku o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych .

Przepisy dotyczące omawianej hipoteki są bardzo nieprecyzyjne, w związku z czym pojawia się wiele wątpliwości, przede wszystkim co do samej istoty tej hipoteki, wszelkie rozważania na ten temat skazane są na większą lub mniejszą dowolność interpretacyjną. Zasadniczą kwestią jest to, że hipoteka, o której mowa jest hipoteką przymusową kaucyjną. Przysługuje ona nie tylko na zabezpieczenia wierzytelności Skarbu Państwa, ale i także jednostek samorządu terytorialnego. Zatem jest to z pewnością powstająca prze wpis do księgi wieczystej hipoteka przymusowa szczególnego rodzaju, a wynika to z jej konstrukcji. Wpis takiej hipoteki może nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie terminu na zaspokojenie wierzytelności, wyznaczonego w decyzji wojewody lub danej jednostki. Fakt niezaspokojenia wierzytelności jest wskazywany tylko przez oświadczenie wnioskodawcy we wniosku o dokonanie wpisu. Zatem wynika z tego, że wniosek musi zawierać takie stwierdzenie i że sąd nie bada prawdziwości tego oświadczenia, gdyż nie mieści się to w granicach jego kognicji, z reguły ustalenie czy zaspokojenie wierzytelności nastąpiło, wymagałoby prowadzenia postępowania dowodowego. Tak więc dopiero wymagalność całej wierzytelności stwierdzona oświadczeniem zawartym we wniosku uzasadnia wpis hipoteki do księgi wieczystej. Jednakże czasami wymagalność wierzytelności następuje wcześniej niż z upływem terminu wskazanego w decyzji, a ma to miejsce w razie dokonania przez nabywcę sprzedaży, wydzierżawienia, wynajęcia lub innego odpłatnego udostępnienia nieruchomości, na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego. W takim przypadku wierzytelności staje się natychmiast wymagalna w części równej korzyściom uzyskanym ze sprzedaży, dzierżawy, najmu lub innego odpłatnego udostępnienia. W przypadku, gdy sprzedaż nastąpiła zanim nadszedł termin wymagalności określony w decyzji, to wierzytelność jako niewymagalna nie mogła jeszcze być zabezpieczona przez wpis hipoteki. Sytuacja ta jest przykładem, w którym utrzymanie treści tego przepisu wymaga przyjęcia, że w opisanej sytuacji wyrażenie: „na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego” nie ma zastosowania, bowiem jest to wyraźnym niedopatrzeniem legislacyjnym, którego przestrzeganie przekreślałoby cel i sens przepisu. Konsekwencją takiej wykładni jest również przyjęcie, że zmiana wieczystego użytkownika nie ma wpływu na dopuszczalność wpisu hipoteki do księgi wieczystej. Hipoteka ta ulega wpisaniu wskutek nadejścia wcześniejszej wymagalności nie spłaconej jeszcze wierzytelności w skutek sprzedaży, bez względu na zmianę właściciela.

Zgodnie z treścią art. 27 prawa upadłościowego po ogłoszeniu upadłości żaden wierzyciel nie może uzyskać przeciwko upadłemu wpisu do ksiąg wieczystych w celu zabezpieczenia wierzytelności, chociażby powstała ona przed ogłoszeniem upadłości. W związku z tym powszechnie znany i od dawna ugruntowany pogląd głosi, że po ogłoszeniu upadłości dłużnika nie jest dopuszczalne wpisanie hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej jego własność, chociażby wniosek o wpis został złożony przed tym ogłoszeniem. Przyjmuje się przy tym, że wspomniany wyżej art. 37 ma charakter przepisu szczególnego w stosunku do przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, ponieważ stwarza dla sądu wieczystoksięgowego przeszkodę do dokonania wpisu.

Odmienne zasady określają na wypadek upadłości banku hipotecznego przepisy szczególne art. 35 i 36 ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych w brzmieniu ustawy o zmianie ustawy o listach zastawnych i bankach hipotecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw , według których w razie ogłoszenia upadłości banku hipotecznego wierzytelności, prawa i środki, o których mowa w art. 18 ust. 3 i 4 wspomnianej wyżej ustawy, wpisane do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych tworzą odrębną masę, przeznaczoną przede wszystkim na zaspokojenie roszczeń wierzycieli z listów zastawnych. Wyodrębnienie masy następuje z chwilą ogłoszenie upadłości banku hipotecznego, przed zaspokojeniem jakichkolwiek należności. Po zaspokojeniu roszczeń wierzycieli z listów zastawnych nadwyżkę środków z odrębnej masy zalicza się do masy upadłości banku. Ogłoszenie upadłości banku hipotecznego nie narusza terminów wymagalności jego zobowiązań wobec wierzycieli z listów zastawnych. Środki uzyskane w wyniku wyegzekwowania wierzytelności wpisanych do rejestru zabezpieczenia listów zastawnych mogą być wykorzystane wyłącznie dla zaspokojenia roszczeń wynikających z tych listów.

04.05.2007. 18:50

• Start
• Wprowadzenie (1)
• Pojęcie i zasady hipoteki (1)
• Przedmiot hipoteki (5)
• Powstanie hipoteki (8)
• Rodzaje hipotek (5)
• Ochrona hipoteki (1)
• Kredyty hipoteczne (1)

Portal Hipoteka Mapa Warszawy Plan Szczecina Wielkopolska Apartament Legnica Biura Podróży